Phát hành học liệu mở

Tóm tắt 30 giây. Trước khi phát hành: (1) chắc chắn bạn có quyền với mọi thành phần, (2) chọn giấy phép, (3) ghi rõ giấy phép và ghi công ngay trên học liệu, (4) đăng ở định dạng sửa được, (5) khai báo metadata.

Quy trình 6 bước

1. Kiểm kê thành phần. Liệt kê chữ, hình, âm thanh, video, câu hỏi. Mỗi thành phần do bạn tạo, hay lấy từ đâu, giấy phép gì?
2. Xác định chủ sở hữu. Học liệu làm theo nhiệm vụ được giao ở trường có thể thuộc quyền của nhà trường — kiểm tra quy chế hoặc hợp đồng; nếu cần, xin văn bản đồng ý phát hành mở.
3. Thay thế phần không mở. Hình lấy từ Internet không rõ giấy phép → thay bằng hình CC0/CC BY hoặc tự vẽ.
4. Chọn giấy phép (xem Giấy phép CC). Khuyến nghị: CC BY hoặc CC BY-SA.
5. Ghi nhãn. Đặt câu giấy phép ở cuối học liệu, kèm biểu tượng và liên kết deed, cộng ghi công cho thành phần của người khác.
6. Đăng tải ở định dạng mở. Ngoài PDF, kèm bản sửa được (DOCX/ODT, H5P, HTML, mã nguồn mô phỏng) để người khác thực hiện được quyền "sửa".

Checklist trước khi đăng

• Mọi hình ảnh/âm thanh đều có nguồn và giấy phép tương thích
• Không có thông tin cá nhân của học sinh (ảnh, tên, bài làm) khi chưa có đồng ý
• Câu giấy phép đầy đủ, không thêm điều kiện riêng trái với giấy phép CC
• Có bản sửa được
• Có metadata: tiêu đề, tác giả, lớp, môn, giấy phép (URL), ngày, ngôn ngữ

Mẫu câu giấy phép:

© 2026 Tổ Toán, Trường THCS X. Học liệu này được phát hành theo giấy phép Creative Commons Ghi công – Chia sẻ tương tự 4.0 Quốc tế (CC BY-SA 4.0). Hình 2 "Bản đồ…" của Y, CC BY 4.0.

Học liệu có AI hỗ trợ

hoclieu.org dùng mô hình ngôn ngữ để soạn nháp học liệu. Khuyến nghị khi phát hành nội dung có AI hỗ trợ:

• Minh bạch: ghi rõ "soạn với sự hỗ trợ của AI, đã được … biên tập/kiểm tra".
• Con người chịu trách nhiệm: giáo viên/biên tập viên kiểm tra tính đúng đắn, phù hợp chương trình.
• Quyền tác giả chưa chắc chắn: ở nhiều nước (ví dụ hướng dẫn của Cục Bản quyền Hoa Kỳ, 2023–2025), phần do máy tạo hoàn toàn không được bảo hộ; phần sáng tạo của con người (lựa chọn, sắp xếp, biên tập) có thể được bảo hộ. Vì vậy, phát hành theo CC BY hoặc CC0 là lựa chọn đơn giản và an toàn cho người dùng lại.
• Kiểm tra trùng lặp: AI có thể tái tạo văn bản có bản quyền — rà soát các đoạn giống sách giáo khoa hoặc nguồn có bản quyền.

Metadata giấy phép máy đọc được

Trên trang web, khai báo giấy phép để công cụ tìm kiếm và kho OER nhận diện:

<link rel="license" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">
<script type="application/ld+json">
{ "@context": "https://schema.org", "@type": "LearningResource",
  "name": "Phân số – Lớp 4", "inLanguage": "vi",
  "educationalLevel": "Lớp 4", "license": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/",
  "author": { "@type": "Organization", "name": "Hoclieu.org" } }
</script>

Với gói H5P, điền trường License và Author trong phần Metadata của nội dung.

Dành cho nhà trường: chính sách OER

Một chính sách OER cấp trường nên nêu: giấy phép mặc định cho học liệu giáo viên soạn (khuyến nghị CC BY), quyền của tác giả (được ghi tên), nơi lưu trữ chung, quy trình rà soát chất lượng, và cách xử lý thành phần của bên thứ ba. (Mẫu chính sách sẽ có trong đợt nội dung tiếp theo.)

Xem thêm: Tài liệu tham khảo →